Austro-Węgry :: Zobacz temat

Prochazka · Wysłany: 2008-09-12, 08:11 **Świat wczorajszy, Stefan Zweig**

Stefana Zweiga zasadniczo nie lubię. Za dużo w jego utworach psychologicznego nudzenia. Ale ta książka to co innego.
"Świat wczorajszy"("Die Welt von Gestern") to wspomnienia autora. Większa część tych wspomnień dotyczy czasów ck monarchii choć są też czasy późniejsze - aż do wybuchu II wojny światowej. Oczywiście część austro-węgierska jest dla mnie najbardziej interesująca.

Oto dwa fragmenty opisujące ck monarchię:

Szukając formuły dla określenia czasów przed pierwszą wojną światową(to była epoka mojej młodości), myślę że najwłaściwsza nazwa dla nich to "złoty wiek pewności i bezpieczeństwa". Wszystko w naszej tysiącletniej bez mała monarchii austriackiej wydawało się mocno ugruntowane, a państwo samo - najwyższą rękojmią tej trwałości. Prawa jakie nadawano obywatelom były zatwierdzone przez parlament - reprezentację narodu z wolnego wyboru - wszelkie obowiązki zaś były dokładnie określone. Nasza waluta, korona austriacka, kursowała w postaci błyszczących złotych monet, co stanowiło najlepszą gwarancję jej wartości. Każdy wiedział ile mu się należy, co jest dozwolone a co zakazane. Wszystko miało swoją normę, swoją określoną miarę i wagę. Kto posiadał majątek ten mógł dokładnie wyliczyć ile przyniesie mu odsetek rocznie, a urzędnik czy oficer wiedział że w kalendarzu dokładnie oznaczony jest rok w którym otrzyma awans lub pójdzie na emeryturę.

Wszystko w tym rozległym państwie stało mocno i niezmiennie na swoim miejscu a na najwyższym - sędziwy cesarz. Gdy umrze, wiedziano(lub przypuszczano) że przyjdzie inny i nic się nie zmieni w tym dobrze uregulowanym świecie porządku i ładu. Nikt nie wierzył w wojny, w rewolucje i przewroty. Wszelki radykalizm, wszelki gwałt wydawał się wręcz niemożliwy w tej epoce rozsądku.

Niestety wydarzenia historyczne sprawiły że wkrótce nic nie zostało z tych "pewności i bezpieczeństwa".

Teraz trochę o Wiedniu:

Cudownie było tu żyć, w tym mieście, które z otwartymi ramionami przyjmowało wszystko co obce i które poddawało się samo cudzoziemszczyźnie. W lekkiej, musującej, wesołej atmosferze przypominającej paryską, jakże przyjemnie było rozkoszować się życiem! Wiedeń był, jak wiadomo, miastem epikurejczyków, a czymże innym jest kultura, jeśli nie umiejętnością dobywania przy pomocy sztuki i milości najsubtelniejszego smaku z prostackiej materii życia? To miasto, smakoszowskie pod względem kulinarnym, znane ze swej dbałości o dobre wino, cierpkie, świeże piwo, wyszukane leguminy i torty, było nie mniej wymagające, jeśli idzie o rozkosze bardziej uduchowione. Muzykę, taniec, umiejętność konwersacji i zachowania się z wdziękiem i uprzejmością kultywowano tu jako osobny rodzaj sztuki.

Żyło się dobrze, łatwo i beztrosko w owym starym Wiedniu. Niemcy na północy spoglądali nieco gniewnie i pogardliwie na nas, sąsiadów znad Dunaju, którzy, miast być "bitnymi" i utrzymywać rygorystyczny porządek, żyją po epikurejsku, dobrze jedzą, bawią się, bywają w teatrach - i w dodatku komponują znakomitą muzykę. Zamiast niemieckiej "tężyzny" która wszystkim innym narodom w końcu obrzydziła i wypaczyła życie, zamiast zachłannej woli górowania nad innymi i wiecznego gnania przed siebie - ludzie w Wiedniu lubili pogawędzić sobie przyjemnie, kultywowali harmonijne życie towarzyskie; dobrodusznie i może aż nazbyt tolerancyjnie pozostawiali każdemu jego cząstkę bez cienia zawiści. Leben und leben lassen - ta słynna wiedeńska dewiza która dziś jeszcze wydaje mi się bardziej ludzka niż wszelkie kategoryczne imperatywy, przyjęła się we wszystkich warstwach społeczeństwa.

W sumie trochę to chyba wyidealizowane(choć nie wszystko w ck monarchii przedstawia Zweig tak różowo) ale czyta się to dobrze. Zdecydowanie coś dla miłośników ck monarchii.